Thư giới thiệu tốt nói rõ người viết là ai, quan hệ với người được giới thiệu thế nào và trong bao lâu, người đó đã làm những việc gì, và một hai nhận xét kèm ví dụ cụ thể mà người viết tự chứng kiến. Bên tuyển đọc thư giới thiệu để kiểm chứng hồ sơ, không phải để nghe khen; một ví dụ thật nặng hơn mười tính từ.
Bài này dành cho phía người VIẾT: trưởng phòng, quản lý trực tiếp, chủ doanh nghiệp nhỏ được nhân viên cũ nhờ, giảng viên, giáo viên hướng dẫn được học trò nhờ. Người đọc thư là phòng nhân sự hoặc trưởng bộ phận nơi tuyển, đôi khi là hội đồng xét học bổng; họ đọc kỹ hơn thư xin việc vì thư giới thiệu hiếm hơn, và nghi ngay khi thư nói chung chung, khen quá mức, hoặc rõ ràng do chính người được giới thiệu viết sẵn rồi nhờ ký. Bài có hai thư mẫu, một từ quản lý, một từ thầy cô, kèm những điều không nên viết.
Bên tuyển đọc thư giới thiệu để tìm gì
Quan hệ và thời gian. Quản lý trực tiếp hai năm có giá trị khác hẳn đồng nghiệp phòng bên quen biết vài tháng. Câu đầu tiên của thư phải nói rõ điều này để người đọc biết đặt trọng số cho phần còn lại.
Việc cụ thể đã giao và kết quả. Bên tuyển đối chiếu với CV: người được giới thiệu nói đã làm gì, người viết xác nhận được tới đâu. Thư khớp với CV làm hồ sơ chắc hơn; thư khen những việc CV không nhắc lại gây thắc mắc.
Nhận xét có ví dụ. "Cẩn thận" chỉ có nghĩa khi kèm một chuyện: lần nào, việc gì, cẩn thận ra sao. Ví dụ do chính người viết chứng kiến là phần bên tuyển nhớ nhất.
Người viết có sẵn sàng được liên hệ không. Câu cuối mời bên tuyển liên hệ để hỏi thêm cho thấy người viết đứng sau lời mình. Thư không để cách liên lạc thường bị coi nhẹ.
Bố cục thư giới thiệu
Thư giới thiệu nên vừa một trang, khoảng 250 đến 350 chữ. Thứ tự gợi ý:
- Người nhận: Kính gửi Phòng Nhân sự Công ty [tên công ty] hoặc "Kính gửi đơn vị tuyển dụng" nếu người được giới thiệu nộp nhiều nơi.
- Đoạn 1 – người viết và quan hệ: chức danh, đơn vị của người viết; quan hệ với người được giới thiệu; thời gian làm việc chung.
- Đoạn 2 – việc đã làm: vị trí, phạm vi việc, một hai kết quả có số thật mà người viết xác nhận được.
- Đoạn 3 – nhận xét kèm ví dụ: hai điểm mạnh, mỗi điểm một chuyện cụ thể.
- Đoạn 4 – mức giới thiệu: giới thiệu cho loại vị trí nào; có thể nêu điều người đó đang tiếp tục học.
- Kết: sẵn sàng được liên hệ; họ tên, chức danh, [số điện thoại], [email], chữ ký; ngày viết.
Thư viết bằng giọng trang trọng nhưng tự nhiên. Có thể viết câu không chủ ngữ ("Xin xác nhận...", "Qua hai năm làm việc trực tiếp...") hoặc xưng theo chức danh ("với tư cách trưởng phòng kế toán"). Ký tên tay nếu gửi bản in; gửi qua email thì dùng email công việc hoặc email cá nhân có tên thật để bên tuyển tin là thư của bạn.
Thư mẫu của quản lý viết cho nhân viên cũ
Thư mẫu dưới đây do trưởng phòng viết cho một kế toán viên cũ. Thay ngành, việc và ví dụ bằng chuyện thật; chỗ nào người viết không chắc thì bỏ.
Kính gửi Phòng Nhân sự Công ty [tên công ty],
Xin giới thiệu chị Trần Thu Hà, kế toán viên phòng Kế toán Công ty [tên công ty nơi người viết làm] từ tháng [tháng/năm] đến tháng [tháng/năm]. Trong thời gian này, người viết thư là trưởng phòng kế toán, quản lý trực tiếp và duyệt công việc hằng tháng của chị Hà.
Chị Hà phụ trách công nợ phải thu của khoảng [điền số] khách hàng và theo dõi hoá đơn đầu vào. Từ năm [năm], chị đề xuất và tự làm bảng đối chiếu công nợ gửi khách theo quý, giúp phòng giảm số khoản treo từ [điền số] xuống [điền số] chỉ sau hai quý.
Điểm phòng đánh giá cao nhất ở chị Hà là sự cẩn thận có phương pháp. Ví dụ, vào kỳ khoá sổ tháng [tháng/năm], chị phát hiện một hoá đơn đầu vào bị hạch toán trùng ở hai chi nhánh và đề xuất cách kiểm chéo, phòng áp dụng từ đó tới nay. Chị cũng chủ động hướng dẫn hai kế toán viên mới trong ba tháng đầu.
Chị Hà nghỉ việc theo nguyện vọng cá nhân, bàn giao đầy đủ. Xin giới thiệu chị cho vị trí kế toán công nợ hoặc kế toán tổng hợp ở doanh nghiệp quy mô vừa. Quý công ty cần trao đổi thêm, xin liên hệ theo thông tin dưới đây.
[Xã/phường], ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm]
Lê Quang Minh – Trưởng phòng Kế toán, Công ty [tên công ty]
[số điện thoại] · [email]
(ký và ghi rõ họ tên)
Thư mẫu của thầy cô viết cho sinh viên
Thư mẫu dưới đây do giảng viên hướng dẫn viết cho sinh viên xin việc hoặc xin chương trình thực tập, học bổng. Thầy cô nên chỉ nói những gì mình trực tiếp dạy, hướng dẫn, chấm.
Kính gửi đơn vị tuyển dụng,
Xin giới thiệu em Nguyễn Minh An, sinh viên ngành [ngành], khoá [khoá] tại [tên trường]. Người viết thư là giảng viên bộ môn [bộ môn], đã dạy em An học phần [tên học phần] năm [năm] và hướng dẫn đồ án tốt nghiệp của em năm [năm].
Đồ án của em An là [tên đề tài], làm trong [điền số] tháng. Em tự đề xuất hướng làm, tự thu thập số liệu tại [loại đơn vị thực tế] và trình bày trước hội đồng. Kết quả đồ án đạt [kết quả thật].
Hai điều người viết thấy rõ ở em An qua quá trình hướng dẫn: thứ nhất, em sửa bài nhanh và có lý do; mỗi góp ý của giảng viên đều được em ghi lại và phản hồi bằng văn bản ở buổi gặp sau. Thứ hai, khi nhóm cùng làm khảo sát gặp chậm trễ, em An chủ động lập lại lịch, chia việc và giữ được tiến độ chung.
Em An phù hợp với vị trí [loại vị trí] cần người làm việc có phương pháp. Đơn vị cần thêm thông tin, xin liên hệ qua địa chỉ dưới đây.
[Xã/phường], ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm]
[Học vị] Phạm Thị Lan – Giảng viên bộ môn [bộ môn], [tên trường]
[email công vụ]
(ký và ghi rõ họ tên)
Ba trường hợp khó: nhân viên chuyển ngành, nhân viên làm chưa lâu, học trò đã ra trường lâu
Người nhờ viết thư đang chuyển sang ngành khác: đừng cố viết như thể họ đã giỏi việc mới. Chọn những điểm mang sang được, như cách lập kế hoạch, cách làm việc với khách, cách học một quy trình mới, và nói thẳng rằng người viết nhận xét từ góc độ công việc cũ. Bên tuyển đánh giá cao sự rõ ràng này hơn một lời bảo đảm mà người viết không có cơ sở.
Người làm chưa lâu, dưới sáu tháng: ghi đúng thời gian và giới hạn nhận xét trong những gì đã thấy. Một câu như "trong bốn tháng làm việc, em Bình hoàn thành đúng hạn mọi đợt kiểm kê được giao" có giá trị hơn một đoạn khen dài cho người mới vào.
Học trò đã ra trường nhiều năm: thầy cô chỉ viết về giai đoạn mình dạy, ghi rõ năm học, và không xác nhận những gì người đó làm sau khi ra trường nếu không trực tiếp biết. Nếu đã nhớ không rõ, đề nghị người nhờ gửi lại đồ án, bài làm cũ để xem trước khi viết; không viết theo trí nhớ mơ hồ.
Viết thế này, đừng viết thế kia
Những câu hay làm thư giới thiệu mất giá trị:
| Đừng viết | Viết thế này | Vì sao |
|---|---|---|
| Đây là nhân viên xuất sắc nhất từng làm việc cùng. | Một ví dụ cụ thể về việc người đó làm tốt. | Lời khen tuyệt đối khó tin và không kiểm chứng được. |
| Em là người chăm chỉ, cầu tiến, trung thực. | Em sửa bài nhanh, ghi lại mọi góp ý và phản hồi bằng văn bản. | Hành vi cụ thể thay cho tính từ. |
| Nhận xét về tính cách riêng, gia đình, sức khoẻ. | Chỉ nói về công việc, học tập. | Thông tin riêng không thuộc thư giới thiệu. |
| Xác nhận việc người viết không trực tiếp thấy. | Chỉ viết việc mình quản lý, hướng dẫn, chứng kiến. | Bên tuyển có thể gọi hỏi chi tiết. |
| Ký thư do người được giới thiệu viết sẵn, không sửa. | Đọc kỹ, sửa theo đúng điều mình biết, viết lại bằng giọng của mình. | Người ký chịu trách nhiệm về nội dung. |
Người được giới thiệu soạn sẵn một bản nháp để giúp người viết đỡ mất thời gian là chuyện bình thường. Nhưng người ký phải đọc và sửa theo đúng điều mình biết; câu nào không chắc thì xoá. Nếu người viết không đủ hiểu công việc của người nhờ để viết thật, từ chối nhẹ nhàng và gợi ý người khác phù hợp hơn tốt cho cả hai.
Tự soát trước khi ký và gửi
Thư giới thiệu không cần chứng chỉ gì của người viết, nhưng chức danh ghi trong thư phải là chức danh thật tại thời điểm làm việc cùng. Ở một số ngành có quy định riêng về xác nhận quá trình hành nghề hay thời gian thực hành (y tế, xây dựng, kế toán), giấy xác nhận đó do đơn vị cấp theo mẫu và theo quy định hiện hành, không thay bằng thư giới thiệu cá nhân. Các bước soát:
- Tên người được giới thiệu, vị trí, thời gian làm việc chung khớp với hồ sơ của người đó; xin xem CV của họ trước khi viết.
- Soát sự thật: mỗi việc và ví dụ trong thư người viết tự chứng kiến hoặc quản lý; con số lấy từ báo cáo, không ước lượng cho đẹp.
- Không đưa thông tin nội bộ của doanh nghiệp: tên khách hàng, doanh thu, mức lương, lý do nghỉ việc của người khác.
- Không nhận xét về tuổi, giới tính, gia đình, sức khoẻ, quê quán của người được giới thiệu.
- Có cách liên lạc của người viết và người viết sẵn sàng trả lời nếu bên tuyển gọi hỏi.
- Ký tay nếu là bản in; gửi bản PDF có chữ ký nếu người được giới thiệu cần đính kèm hồ sơ trực tuyến.
Nếu công ty có quy định chỉ phòng nhân sự được xác nhận quá trình làm việc, người quản lý vẫn viết được thư giới thiệu cá nhân, nhưng nên ghi rõ đây là nhận xét cá nhân với tư cách quản lý trực tiếp, không thay cho giấy xác nhận của công ty.
Câu hỏi thường gặp
Ai nên viết thư giới thiệu xin việc?
Người trực tiếp quản lý hoặc hướng dẫn bạn trong thời gian đủ dài, thường từ sáu tháng trở lên: quản lý trực tiếp, trưởng nhóm, giảng viên hướng dẫn. Chức danh cao mà không biết việc của bạn thì thư ít giá trị.
Người được giới thiệu có được tự soạn sẵn thư không?
Có thể soạn bản nháp gồm thông tin, việc đã làm, số liệu để người viết đỡ mất thời gian. Nhưng người viết phải đọc, sửa theo điều mình biết và viết lại bằng giọng của mình trước khi ký.
Thư giới thiệu nên viết bằng tiếng Việt hay tiếng Anh?
Viết theo ngôn ngữ nơi nhận dùng. Công ty nước ngoài, chương trình học bổng quốc tế thường cần bản tiếng Anh; nếu người viết không tự viết được tiếng Anh thì có bản dịch và người viết đọc, xác nhận nội dung.
Thư giới thiệu khác giấy xác nhận quá trình công tác ở đâu?
Giấy xác nhận do đơn vị cấp theo mẫu, xác nhận thời gian, vị trí. Thư giới thiệu là nhận xét cá nhân của người quản lý hoặc thầy cô về cách làm việc, kèm ví dụ cụ thể.
Có nên nhắc lý do nghỉ việc trong thư?
Chỉ cần một câu trung tính như nghỉ theo nguyện vọng cá nhân, bàn giao đầy đủ nếu đúng sự thật. Không đi vào chi tiết riêng tư hay mâu thuẫn nội bộ, những chuyện đó không thuộc thư giới thiệu.
Không muốn viết thư giới thiệu cho ai đó thì từ chối thế nào?
Nói thật nhẹ nhàng rằng bạn không đủ hiểu công việc của họ để viết một thư có giá trị, và gợi ý người khác phù hợp hơn. Từ chối như vậy tốt hơn viết một thư chung chung làm hại hồ sơ của họ.