Portfolio thiết kế đồ hoạ của người mới cần cho người tuyển thấy bạn giải được một đề bài, không chỉ vẽ đẹp: mỗi bài có đề bài, ý tưởng, quá trình và sản phẩm dùng được thật trên giấy in hoặc trên màn hình. Sáu đến tám bài chọn kỹ, đủ vài loại việc công ty hay giao, là đủ để được gọi đi làm bài thử.
Người xem là trưởng nhóm thiết kế ở công ty quảng cáo, phòng marketing của doanh nghiệp, hoặc chủ một xưởng in nhỏ cần người dàn trang. Họ lướt bộ hồ sơ trong hai ba phút, nhìn bài đầu, bài cuối và một hai bài giữa. Hồ sơ bị gác khi có mười lăm bài một kiểu, khi chỉ có ảnh dàn dựng trên vật thể giả mà không thấy bản thiết kế phẳng, hoặc khi bài tự đặt đề lại dùng logo thương hiệu có thật như thể được thương hiệu đó thuê.
Trưởng nhóm thiết kế nhìn gì ở bộ hồ sơ của người mới
Chữ có được sắp xếp đúng không. Cách chọn phông, cỡ chữ, khoảng cách dòng, căn lề là thứ người trong nghề nhìn đầu tiên. Bố cục chữ vững cho thấy nền tảng tốt hơn mọi hiệu ứng.
Có giải đề bài không. Một dòng đề bài và một dòng ý tưởng giúp người xem hiểu vì sao hình như vậy. Không có, họ chỉ còn đánh giá theo cảm tính.
Có làm được việc hằng ngày không. Công ty cần người làm ấn phẩm mạng xã hội theo khuôn, dàn tờ rơi, chỉnh tệp in. Một hai bài kiểu này cho thấy bạn vào việc được ngay, dù nhìn không “nghệ” bằng bài áp phích ý tưởng.
Có hiểu tệp in không. Bài in có ghi khổ, chừa lề xén, chế độ màu in, cho thấy bạn đã từng đưa tệp ra xưởng in thật. Lỗi tệp in là lỗi tốn tiền nhất của người mới.
Có dấu tay riêng không. Một hai bài có phác thảo tay, bộ chữ tự vẽ hoặc minh hoạ tự làm giúp người xem nhớ bạn giữa hàng chục bộ hồ sơ giống nhau.
Chọn 6–8 bài và xếp thứ tự trong bộ
Người mới thường có nhiều bài ở trường; việc khó là bỏ bớt. Gợi ý một bộ cân đối, mỗi bài 1–3 trang:
| Thứ tự | Loại bài | Vì sao nên có |
|---|---|---|
| 1 | Bộ nhận diện cho một thương hiệu giả định hoặc một khách nhỏ có thật | Cho thấy bạn nghĩ hệ thống: logo, màu, chữ, ứng dụng lên vài ấn phẩm. |
| 2 | Ấn phẩm in: tờ gấp, catalogue, báo cáo vài trang | Kỹ năng dàn trang và chuẩn bị tệp in. |
| 3 | Bộ hình mạng xã hội theo khuôn (5–9 hình) | Việc hằng ngày ở phòng marketing. |
| 4 | Bao bì hoặc nhãn sản phẩm | Cho thấy bạn tính tới kích thước thật, vật liệu thật. |
| 5 | Áp phích hoặc bìa ý tưởng | Chỗ thể hiện cá tính, ý tưởng. |
| 6 | Minh hoạ, bộ chữ tự vẽ hoặc biểu tượng | Dấu tay riêng. |
| 7–8 (tuỳ chọn) | Việc thật lúc thực tập, làm thêm | Bằng chứng đã làm với khách thật, có góp ý thật. |
Bài mạnh nhất đặt đầu, bài mạnh nhì đặt cuối. Bài làm thêm cho khách thật, dù nhỏ như thực đơn quán quen, có giá trị hơn một áp phích cho sự kiện tưởng tượng; đưa vào nếu khách đồng ý và ghi rõ phần bạn làm. Bài năm nhất kỹ thuật còn non thì bỏ, kể cả khi bạn thích.
Nếu nộp vào phòng marketing của một doanh nghiệp, đẩy bộ hình mạng xã hội và ấn phẩm in lên trước; nộp công ty quảng cáo thì đẩy bài nhận diện và bài ý tưởng lên trước. Cùng một bộ bài, chỉ đổi thứ tự, người đọc đã thấy bạn hiểu nơi mình nộp cần gì.
Khung mẫu điền sẵn: trang giới thiệu và trang một bài
Trang giới thiệu (thay phần trong ngoặc vuông bằng thông tin thật):
- Ngô Bảo Ngọc — thiết kế đồ hoạ, sinh viên năm cuối / mới tốt nghiệp ngành [tên ngành] tại [tên trường].
- Mảng quan tâm: [nhận diện thương hiệu, ấn phẩm in, hình cho mạng xã hội] — chọn hai ba mảng đúng với bài trong bộ.
- Phần mềm theo loại: xử lý ảnh [mức], vẽ hình véc tơ [mức], dàn trang [mức], thiết kế giao diện cơ bản [mức nếu có].
- Thực tập, làm thêm: [số] tháng tại [một công ty quảng cáo / phòng marketing của một doanh nghiệp], làm [hình mạng xã hội, tờ rơi, chỉnh tệp in].
- Liên hệ: [email] · [số điện thoại] · [xã/phường, tỉnh/thành phố].
Trang đầu của mỗi bài đặt một khối chữ nhỏ cố định:
Tên bài: [Nhận diện cho một tiệm bánh nhỏ]. Loại: [bài ở trường / tự đặt đề / làm cho khách thật]. Đề bài: [một câu: khách là ai, cần gì, cho ai xem]. Ý tưởng: [một hai câu: hình ảnh chính lấy từ đâu, vì sao chọn màu, chữ đó]. Sản phẩm: [logo, bảng màu, danh thiếp, túi giấy, ba hình mạng xã hội]. Phần bạn làm: [toàn bộ / phần minh hoạ, bạn cùng nhóm làm dàn trang]. Thời gian: [số tuần].
Câu mô tả bài thiết kế đúng giọng nghề
Câu mô tả ngắn, nói lý do thiết kế bằng ngôn ngữ người trong nghề hiểu: hệ lưới, phân cấp chữ, khoảng trắng, độ tương phản, tệp in, lề xén, khuôn mẫu. Câu mẫu, phần trong ngoặc thay bằng việc thật:
“Dựng hệ lưới [số] cột cho tờ gấp ba, giữ cùng lề trên các mặt để khi gấp lại các khối chữ thẳng hàng.” “Chọn một phông chữ không chân cho tiêu đề và một phông có chân cho đoạn dài vì người đọc chính là người lớn tuổi.” “Làm khuôn mẫu cho [số] hình mạng xã hội để phòng marketing tự thay chữ mà không vỡ bố cục.” “Chuẩn bị tệp in khổ [điền kích thước], chừa lề xén, chuyển màu sang hệ màu in, đi in thử và chỉnh lại màu nền bị tối.” “Vẽ lại logo sau góp ý của khách rằng biểu tượng quá nhỏ khi in lên tem dán.” “Khi thực tập: làm [số] hình mạng xã hội mỗi tuần theo khuôn nhận diện có sẵn, dưới sự duyệt của trưởng nhóm.”
Những câu có chữ “in thử”, “chỉnh lại”, “sau góp ý” cho thấy bạn đã đi qua vòng sửa thật. Người tuyển biết công việc thiết kế phần lớn là sửa, nên họ quý người kể được chuyện sửa một cách bình thản.
Bài đồ hoạ nên trình bày thế này, tránh thế kia
Lỗi phổ biến ở portfolio đồ hoạ của người mới:
| Viết thế này | Đừng viết thế kia | Vì sao |
|---|---|---|
| “Thương hiệu giả định: tiệm bánh [tên tự đặt]” | Làm lại logo thương hiệu nổi tiếng như thể được họ thuê | Gây hiểu nhầm, có thể vướng quyền nhãn hiệu. |
| Bản thiết kế phẳng kèm một ảnh dàn dựng trên vật thể | Chỉ có ảnh dàn dựng trên vật thể giả | Người xem cần thấy chữ và bố cục thật. |
| “Loại: bài ở trường, đề của giảng viên” | Để bài trường lẫn với việc khách mà không ghi | Người tuyển muốn biết bài nào có khách thật. |
| Hình ảnh tự chụp, tự vẽ hoặc từ kho ảnh có giấy phép, ghi nguồn | Ảnh lấy trên mạng không rõ nguồn | Vi phạm bản quyền ngay trong hồ sơ xin việc. |
| 6–8 bài chọn lọc | Hai mươi bài, mỗi bài một trang chật | Người xem không nhớ bài nào. |
| “Phần mình làm: minh hoạ; dàn trang do bạn cùng nhóm” | Không nhắc tới nhóm | Hỏi lại khi phỏng vấn là lộ. |
Lỗi hay gặp nữa là kéo dãn hoặc bóp méo logo, ảnh cho vừa khung. Người trong nghề nhìn ra ngay chữ bị kéo ngang; với họ đó là dấu hiệu người làm chưa có thói quen kiểm tỉ lệ. Trước khi xuất tệp, xem lại từng logo và từng ảnh ở cỡ thật.
Bằng cấp, khoá học, bản quyền hình và phông chữ
Thiết kế đồ hoạ không có chứng chỉ hành nghề bắt buộc. Ghi đúng tên ngành trên văn bằng; người học trung tâm hoặc tự học ghi tên khoá, thời lượng, năm. Người tuyển xem bài trước, xem giấy sau, nên phần học vấn để gọn ở trang giới thiệu.
Bản quyền là chỗ người mới hay vấp mà không biết. Ảnh dùng trong bài phải là ảnh tự chụp, ảnh từ kho có giấy phép đúng mục đích, hoặc ảnh khách cung cấp. Phông chữ cũng có giấy phép: nhiều phông miễn phí cho cá nhân nhưng không cho thương mại; bài cho khách thật cần phông đúng giấy phép. Ghi chú nguồn ảnh ở cuối bài là thói quen tốt.
Bài làm cho khách thật, kể cả việc làm thêm nhỏ, nên hỏi khách trước khi đưa vào. Phần lớn khách nhỏ vui lòng; khách lớn thường muốn bạn chờ tới khi sản phẩm đã phát hành. Bài làm khi thực tập ở công ty quảng cáo thì hỏi công ty, vì khách của họ đã ký hợp đồng với họ chứ không với bạn. Khi được phép, ghi một dòng “thực hiện khi thực tập tại một công ty quảng cáo, đã được đồng ý đưa vào hồ sơ” ngay dưới bài; người đọc sẽ hiểu và không phải hỏi lại.
Định dạng gửi đi và tự soát
Làm tệp PDF 12–20 trang dưới 10 MB để gửi email; nếu có trang cá nhân thì dùng như bản mở rộng. Trước khi gửi:
- Mở tệp trên điện thoại: chữ trong bài đọc được khi phóng to, màu không lệch quá xa.
- Mỗi bài có khối chữ: loại bài, đề bài, ý tưởng, phần bạn làm.
- Soát sự thật: không bài nào ghi “cho khách” mà thật ra là bài tự đặt đề; không hình, phông chữ không rõ quyền dùng.
- Không logo, tên thương hiệu thật trong bài tự đặt đề; bài cho khách thật đã được phép.
- Ít nhất một bài cho thấy tệp in: khổ, lề xén, hệ màu in.
- Tên tệp: “Portfolio-DoHoa-NgoBaoNgoc.pdf”.
- Đọc lại chính tả mọi chữ trong bài; lỗi chính tả trên một tờ rơi mẫu là lỗi người tuyển nhớ lâu nhất.
Khi được mời làm bài thử, làm đúng khổ, đúng thời hạn, gửi kèm vài dòng giải thích ý tưởng. Bài thử tốt kèm portfolio vừa phải thường thắng portfolio rất đẹp mà bài thử nộp trễ.
Câu hỏi thường gặp
Portfolio thiết kế đồ hoạ cho người mới nên có bao nhiêu bài?
Sáu đến tám bài là vừa, mỗi bài một đến ba trang. Chọn đủ vài loại công ty hay giao: nhận diện, ấn phẩm in, hình mạng xã hội, bao bì, một bài ý tưởng. Ít mà chắc tốt hơn nhiều mà loãng.
Chưa từng làm cho khách thật thì portfolio đồ hoạ trình bày thế nào?
Dùng bài ở trường và bài tự đặt đề, ghi rõ loại bài. Có thể làm cho một quán quen, một câu lạc bộ nếu họ đồng ý; một bài cho khách thật nhỏ có giá trị hơn nhiều bài tưởng tượng.
Có được làm lại logo thương hiệu nổi tiếng để đưa vào portfolio không?
Không nên dùng làm bài chính, và nếu có thì ghi rõ là bài luyện tập, không được thương hiệu thuê. Tốt hơn là đặt một thương hiệu giả định với tên tự nghĩ ra.
Portfolio đồ hoạ có cần ảnh dàn dựng trên vật thể không?
Một ảnh dàn dựng giúp người xem hình dung sản phẩm thật, nhưng phải có cả bản thiết kế phẳng. Người tuyển cần nhìn rõ chữ, bố cục và màu chứ không chỉ khung cảnh đẹp.
Có nên đưa bài làm khi thực tập vào portfolio không?
Nên đưa nếu công ty nơi thực tập đồng ý, vì đó là bằng chứng bạn làm với khách thật. Ghi rõ phần bạn làm và ai duyệt; nếu không được phép, mô tả việc bằng chữ trong trang giới thiệu.
Có cần ghi nguồn ảnh và phông chữ trong portfolio không?
Nên có một dòng ghi nguồn ảnh ở cuối bài nếu ảnh không phải tự chụp. Người tuyển đánh giá cao thói quen này vì làm thật với khách sẽ luôn phải kiểm quyền dùng ảnh và phông.