Portfolio dựng video và hậu kỳ cần hai thứ: một showreel 60–90 giây cho người xem thấy tay nghề ngay trong phút đầu, và một bảng dự án ghi rõ ở mỗi video bạn làm phần nào. Showreel làm người xem chú ý; bảng dự án làm họ tin.
Người đọc thường là trưởng bộ phận hậu kỳ ở công ty sản xuất nội dung, trưởng phòng truyền thông của doanh nghiệp, hoặc đạo diễn được nhờ lọc người. Họ xem ba mươi giây đầu showreel; không thấy gì đáng giữ thì tắt. Hồ sơ bị gạt khi showreel dài ba bốn phút, mở đầu bằng logo và tên mình chạy chậm, khi cắt dồn hiệu ứng mà không có câu chuyện, hoặc khi người xem nhận ra cảnh của một phim nổi tiếng mà ứng viên chỉ làm lại phụ đề.
Trưởng bộ phận hậu kỳ xem gì trong ba mươi giây đầu
Nhịp cắt. Cắt có theo nhạc, theo hành động, theo lời nói hay không. Nhịp là thứ người dựng lâu năm nhận ra ngay, kể cả khi hình không đẹp.
Sự đa dạng có chủ đích. Một showreel tốt cho thấy bạn dựng được vài loại: phóng sự ngắn, quảng cáo, phỏng vấn, video mạng xã hội dọc. Đa dạng nhưng không lộn xộn.
Màu và âm thanh. Màu da người tự nhiên, các cảnh liền nhau không nhảy màu, tiếng nói rõ, nhạc không đè lời. Lỗi ở hai thứ này là lỗi người mới dễ để lọt nhất.
Bạn làm phần nào. Người xem cần biết cảnh này bạn dựng, chỉnh màu hay chỉ làm chữ chạy. Không có bảng dự án, họ không chấm được.
Có đúng loại việc công ty cần. Phòng truyền thông doanh nghiệp cần người dựng nhanh video sự kiện, video đào tạo nội bộ, video dọc cho mạng xã hội. Công ty sản xuất quảng cáo cần người dựng tinh, chỉnh màu kỹ. Chọn phần mở đầu showreel theo nơi bạn nộp.
Thói quen làm việc. Người tuyển hậu kỳ cũng nhìn cách bạn đặt tên tệp, cách ghi bảng dự án, cách trả lời email. Nghề này làm theo vòng sửa với khách, nên người gọn gàng, đúng hạn, ghi chú rõ ràng được ưu tiên hơn người có tay nghề cao mà hay trễ hạn.
Bố cục: showreel, bảng dự án và các video đầy đủ
Bộ hồ sơ dựng video gồm ba lớp, người xem đi từ lớp trên xuống tuỳ thời gian họ có:
| Lớp | Độ dài | Nội dung |
|---|---|---|
| Showreel | 60–90 giây | Những đoạn hay nhất, mạnh nhất đặt trong 15 giây đầu; tên và cách liên hệ chỉ ở 3 giây cuối. |
| Bảng dự án | 1 trang | 5–8 dự án, mỗi dòng: tên gọi theo loại, độ dài, vai trò, công việc cụ thể, năm. |
| Video đầy đủ | 3–5 video | Bản hoàn chỉnh của các dự án mạnh nhất, để người xem thấy bạn giữ được câu chuyện từ đầu đến cuối. |
| Trước và sau (không bắt buộc) | 2–3 đoạn ngắn | Đoạn trước chỉnh màu và sau chỉnh màu, hoặc âm thanh trước và sau xử lý. |
Showreel nên có nhạc nhưng nhạc phải là nhạc bạn có quyền dùng. Không mở đầu bằng màn hình đen dài, logo cá nhân bay lượn hay dòng chữ “showreel năm…” kéo năm giây. Người mới chưa có nhiều dự án thì làm showreel 45–60 giây, ngắn mà chắc tốt hơn dài mà loãng.
Video đầy đủ gửi dạng đường dẫn xem trực tuyến có thể tải hoặc xem trên điện thoại; không gửi tệp gốc vài gigabyte qua email.
Khung mẫu điền sẵn: bảng dự án và trang giới thiệu
Bảng dự án đặt ngay dưới showreel trên trang cá nhân hoặc trong tệp PDF một trang. Mỗi dòng theo khuôn sau, thay phần trong ngoặc vuông:
- [Video giới thiệu sản phẩm gia dụng] · [60 giây] · [năm] · Vai trò: [dựng chính, chỉnh màu] · Việc cụ thể: [chọn cảnh từ [số] giờ tư liệu, cắt theo kịch bản, chỉnh màu toàn bộ] · Ghi chú: [quay bởi ekip của công ty].
- [Phóng sự ngắn về một làng nghề] · [8 phút] · [năm] · Vai trò: [dựng, âm thanh] · Việc cụ thể: [dựng từ phỏng vấn, khử tiếng ồn, phối nhạc nền].
- [Chuỗi video dọc cho mạng xã hội của một chuỗi cửa hàng] · [số] video · Vai trò: [dựng, phụ đề, đồ hoạ chữ] · Việc cụ thể: [dựng theo mẫu nhận diện của khách].
- [Video sự kiện nội bộ] · [3 phút] · Vai trò: [quay cùng [số] người, dựng một mình] · Việc cụ thể: [dựng trong [số] giờ để chiếu ngay cuối sự kiện].
- [Phim ngắn đồ án tốt nghiệp] · [12 phút] · Vai trò: [dựng, chỉnh màu] · Việc cụ thể: [ghi rõ là đồ án, đạo diễn là bạn cùng lớp].
Trang giới thiệu: Vũ Thanh Tùng — dựng phim và hậu kỳ, [số] năm làm video [quảng cáo / truyền thông doanh nghiệp / mạng xã hội]; mạnh ở [dựng câu chuyện từ phỏng vấn / chỉnh màu / đồ hoạ chuyển động]; phần mềm theo loại: dựng phim, chỉnh màu, xử lý âm thanh, đồ hoạ chuyển động; liên hệ [email] · [số điện thoại]. Tên khách hàng chỉ ghi khi khách đã đồng ý; không thì gọi theo ngành như “một thương hiệu đồ gia dụng”.
Câu mô tả công việc hậu kỳ đúng giọng nghề
Người tuyển hậu kỳ đọc động từ để biết bạn đứng ở công đoạn nào. Dùng đúng từ nghề: dựng thô, dựng tinh, chọn cảnh, đồng bộ âm thanh, chỉnh màu, cân màu, khử nhiễu, phối âm, làm phụ đề, xuất bản theo định dạng. Câu mẫu, thay phần trong ngoặc bằng việc thật:
“Dựng thô và dựng tinh video giới thiệu [độ dài] từ [số] giờ tư liệu quay, theo kịch bản của biên kịch, qua [số] vòng sửa với khách.” “Cân màu cho [số] cảnh quay từ hai máy khác nhau để thống nhất màu da người.” “Khử tiếng ồn quạt máy trong [số] đoạn phỏng vấn, phối nhạc nền giữ lời nói rõ.” “Dựng [số] video dọc mỗi tuần cho trang mạng xã hội của công ty, theo khuôn mẫu chữ và màu thương hiệu.” “Làm phụ đề tiếng Việt và tiếng Anh cho [số] video đào tạo nội bộ.” “Sắp xếp kho tư liệu theo dự án và ngày quay, đặt tên tệp thống nhất để cả nhóm tìm được.”
Câu cuối nhìn có vẻ nhỏ, nhưng trưởng bộ phận hậu kỳ nào cũng từng mất nửa ngày tìm một đoạn tư liệu. Người mới biết tổ chức tư liệu là người được giao việc sớm.
Showreel và bảng dự án: nên làm, nên tránh
Lỗi hay gặp ở portfolio dựng video:
| Viết thế này | Đừng viết thế kia | Vì sao |
|---|---|---|
| Showreel 60–90 giây, cảnh mạnh nhất ở đầu | Showreel 4 phút mở đầu bằng logo cá nhân | Người xem tắt trước khi tới phần hay. |
| “Vai trò: dựng chính; quay bởi ekip công ty” | Không ghi gì, để người xem tưởng bạn quay và dựng tất cả | Hỏi lại trong phỏng vấn là lộ. |
| Nhạc có giấy phép hoặc nhạc thư viện miễn phí bản quyền | Nhạc của ca sĩ nổi tiếng không có quyền dùng | Video có thể bị gỡ, người tuyển ngại rủi ro pháp lý. |
| Đoạn trước và sau chỉnh màu ngắn | Ghi “chỉnh màu chuyên nghiệp” không có ví dụ | Câu không có hình chứng minh thì không có giá trị. |
| Hỏi khách, công ty cũ trước khi đưa video vào | Đăng công khai video khách chưa phát hành | Vi phạm thoả thuận, mất lòng tin. |
| Bài dựng lại tư liệu tự quay | Dựng lại cảnh phim chiếu rạp rồi đưa như sản phẩm của mình | Hình của người khác, công sức chỉ là cắt ghép. |
Bằng cấp, khoá học, bản quyền nhạc và tư liệu khách
Nghề dựng phim, hậu kỳ không có chứng chỉ hành nghề bắt buộc. Bằng ngành điện ảnh, truyền hình, truyền thông đa phương tiện ghi đúng tên văn bằng; khoá học ngắn về chỉnh màu, âm thanh, đồ hoạ chuyển động ghi tên khoá theo nội dung và năm. Người tự học đưa sản phẩm thay cho giấy, người tuyển nghề này xem video trước, xem giấy sau.
Bản quyền là chỗ dễ vướng. Nhạc trong showreel và video mẫu phải là nhạc bạn có quyền dùng: nhạc thư viện có giấy phép, nhạc miễn phí bản quyền theo đúng điều kiện của nơi cung cấp, hoặc nhạc tự làm. Tư liệu quay cho khách thuộc về khách và công ty sản xuất theo hợp đồng; video chưa phát hành, video quảng cáo nội bộ, video đào tạo có thông tin nội bộ thì không đăng công khai. Cách an toàn: hỏi trước, đặt video ở chế độ chỉ người có đường dẫn mới xem được, gửi riêng cho nơi tuyển và ghi rõ “vui lòng không chia sẻ”.
Khuôn mặt người trong video cũng cần chú ý: phỏng vấn nhân viên, khách hàng thường chỉ được đồng ý cho mục đích của khách, không cho bạn làm portfolio công khai. Nếu muốn giữ đoạn đó trong showreel, chọn cảnh không thấy rõ mặt hoặc hỏi lại người trong hình. Còn với video do chính bạn tự quay, tự dựng, ghi rõ nguồn tư liệu là của mình để người xem không phải đoán.
Kiểm showreel và đường dẫn trước khi gửi
Trước khi gửi đường dẫn showreel và bảng dự án:
- Xem lại showreel trên điện thoại, âm lượng nhỏ: mười lăm giây đầu có giữ được bạn không.
- Kiểm tra mọi đường dẫn video mở được ở chế độ khách, không cần đăng nhập, xem được trên điện thoại.
- Soát sự thật: mỗi dòng bảng dự án ghi đúng vai trò; phần người khác làm (quay, kịch bản, đồ hoạ) đã ghi rõ.
- Nhạc và tư liệu đều có quyền dùng; video của khách đã được phép hoặc để chế độ riêng.
- Không còn thông tin nội bộ của khách trong khung hình: bảng giá, số liệu doanh thu, màn hình máy tính.
- Âm thanh cân giữa các đoạn trong showreel, không chỗ to chỗ nhỏ.
- Tên và cách liên hệ ở cuối showreel và đầu bảng dự án: [email], [số điện thoại].
Khi công ty cho bài thử dựng, coi đó là phần quan trọng hơn cả showreel. Nộp đúng hạn, đúng định dạng yêu cầu, và gửi kèm vài dòng giải thích lựa chọn dựng của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Showreel dựng phim nên dài bao lâu?
Khoảng 60 đến 90 giây. Người mới ít dự án có thể 45 đến 60 giây. Cảnh mạnh nhất đặt trong 15 giây đầu, tên và cách liên hệ chỉ ở vài giây cuối.
Chưa có dự án thật thì portfolio dựng video lấy gì?
Tự quay và dựng vài video ngắn có câu chuyện: phóng sự về một nghề quanh nhà, video giới thiệu một quán quen có sự đồng ý của chủ quán, phim ngắn đồ án ở trường. Ghi rõ là tự làm hoặc đồ án.
Có được dùng nhạc nổi tiếng trong showreel không?
Không nên. Nhạc không có quyền dùng có thể khiến video bị gỡ và làm người tuyển ngại. Dùng nhạc thư viện có giấy phép, nhạc miễn phí bản quyền theo đúng điều kiện, hoặc nhạc tự làm.
Video làm cho khách có được đưa vào portfolio không?
Video đã phát hành công khai thường đưa được, nên hỏi lại công ty cũ hoặc khách. Video chưa phát hành, video nội bộ thì không đăng công khai; gửi riêng ở chế độ chỉ người có đường dẫn mới xem, nếu được phép.
Portfolio dựng video có cần bảng dự án không?
Rất nên có. Showreel cho thấy tay nghề, bảng dự án cho biết ở mỗi video bạn làm phần nào: dựng, chỉnh màu, âm thanh hay đồ hoạ. Thiếu bảng, người tuyển không chấm đúng được.
Ứng tuyển phòng truyền thông doanh nghiệp thì showreel khác gì?
Đặt lên đầu các video sự kiện, video đào tạo, video dọc cho mạng xã hội dựng nhanh mà gọn. Phòng truyền thông doanh nghiệp cần người làm đều tay, đúng hạn, theo khuôn nhận diện có sẵn.