Portfolio lập trình viên phải cho người tuyển thấy bạn tự làm ra một thứ chạy được, hiểu vì sao mình chọn cách làm đó, và viết mã người khác đọc được. Ba dự án có trang giới thiệu rõ, chạy thử được, có lịch sử sửa mã đều đặn, giá trị hơn hai mươi kho mã chép theo bài hướng dẫn.
Người xem là trưởng nhóm kỹ thuật hoặc kỹ sư được nhờ lọc hồ sơ. Họ mở trang giới thiệu của một hai dự án, đọc lướt cấu trúc thư mục, mở vài tệp, xem lịch sử sửa mã. Cả lượt xem thường dưới mười phút. Bộ hồ sơ bị gạt khi các dự án đều là bài hướng dẫn quen thuộc, khi trang giới thiệu trống trơn, khi toàn bộ mã được đưa lên trong một lần duy nhất, hoặc khi trong kho mã còn nằm khoá truy cập, mật khẩu cơ sở dữ liệu.
Trưởng nhóm kỹ thuật mở portfolio của bạn thì xem gì
Trang giới thiệu của dự án. Đây là trang đầu tiên họ đọc: dự án giải quyết việc gì, chạy thế nào, công nghệ gì, phần nào bạn tự làm. Trang trống thì phần lớn người xem đóng lại luôn.
Dự án có chạy được không. Bản chạy thử, ảnh màn hình hoặc đoạn video ngắn giúp người xem không phải tự cài đặt. Hướng dẫn cài đặt rõ ràng là điểm cộng lớn.
Lịch sử sửa mã. Nhiều lần sửa, mỗi lần có lời ghi ngắn có nghĩa, cho thấy bạn làm dần và biết dùng công cụ quản lý phiên bản như khi đi làm. Một lần đưa lên duy nhất gợi nghi ngờ mã chép từ nơi khác.
Chất mã ở vài tệp. Tên biến, cách chia hàm, xử lý lỗi, có kiểm thử hay không. Không ai đọc hết; họ mở hai ba tệp chính và đánh giá từ đó.
Độ khớp với vị trí. Ứng tuyển phía máy chủ mà ba dự án đều là trang giao diện tĩnh thì khó thuyết phục. Chọn dự án gần với việc của vị trí bạn nộp. Ứng tuyển vị trí ứng dụng di động thì ít nhất một dự án phải chạy được trên điện thoại; vị trí dữ liệu thì cần một dự án có xử lý, làm sạch và trình bày dữ liệu thật.
Chọn bao nhiêu dự án và xếp thế nào
Người mới ra trường chọn 3–4 dự án; người đã đi làm chọn 2–3 dự án cá nhân cộng mô tả bằng chữ các dự án ở công ty. Gợi ý cách chọn:
| Vị trí | Loại dự án nên đặt | Lý do |
|---|---|---|
| Dự án 1 | Ứng dụng có người dùng thật, dù ít: công cụ cho câu lạc bộ, cho gia đình, cho một cửa hàng quen | Có người dùng thì có yêu cầu thật, có lỗi thật phải sửa. |
| Dự án 2 | Dự án đúng mảng vị trí ứng tuyển: giao diện, máy chủ, ứng dụng di động, dữ liệu | Cho thấy bạn đã làm đúng loại việc sẽ được giao. |
| Dự án 3 | Đồ án tốt nghiệp hoặc dự án nhóm ở trường, ghi rõ phần của bạn | Cho thấy bạn làm việc nhóm, dùng chung kho mã. |
| Phụ | Đóng góp nhỏ cho dự án mã nguồn mở, bài giải thuật, công cụ nhỏ tự dùng | Không bắt buộc; chỉ đưa nếu có thật và có ý nghĩa. |
Bài làm theo hướng dẫn, như ứng dụng ghi việc cần làm hay trang thời tiết, chỉ nên giữ nếu bạn đã mở rộng đáng kể và ghi rõ phần mở rộng. Kho mã bỏ dở, không chạy, nên để chế độ riêng tư để không kéo trung bình của cả bộ xuống. Trên trang cá nhân của kho mã, ghim đúng ba bốn dự án đã chọn.
Khung mẫu điền sẵn cho trang giới thiệu một dự án
Trang giới thiệu dự án nên có đủ các mục dưới đây, theo thứ tự. Thay phần trong ngoặc vuông bằng thông tin thật:
- Tên dự án và một câu: [Sổ quỹ câu lạc bộ — ứng dụng web ghi thu chi và nhắc đóng quỹ cho câu lạc bộ [số] thành viên].
- Vấn đề: [trước đây ghi bằng bảng tính, hay sai số và quên nhắc người chưa đóng].
- Tính năng chính: [ba đến năm dòng, mỗi dòng một tính năng thật đã chạy].
- Công nghệ: [ngôn ngữ, khung phát triển, cơ sở dữ liệu, nơi chạy thử] và một câu vì sao chọn.
- Chạy thử: [cách cài đặt từng bước, biến môi trường cần có — chỉ tên biến, không giá trị thật] và [đường dẫn bản chạy thử nếu có, ghi trong trang kho mã].
- Phần bạn làm: [toàn bộ / phần máy chủ và cơ sở dữ liệu; giao diện do [số] bạn cùng nhóm làm].
- Điều đã học, điều còn thiếu: [ví dụ “chưa có kiểm thử cho phần nhắc lịch; dự định viết thêm”].
Trên CV hoặc trang tổng của portfolio, mỗi dự án rút còn ba dòng: tên và một câu, công nghệ, phần bạn làm kèm một kết quả thật. Mẫu trang tổng: Phạm Quốc Bảo — lập trình viên phía máy chủ, mới ra trường ngành [ngành] tại [tên trường]; [số] dự án cá nhân, [số] tháng thực tập tại [một công ty phần mềm]; liên hệ [email] · [số điện thoại] · [đường dẫn trang kho mã ghi bằng chữ trên CV].
Câu mô tả dự án đúng giọng kỹ thuật
Câu mô tả tốt có động từ kỹ thuật cụ thể, phạm vi, và kết quả đo được hoặc kiểm được. Một số câu mẫu, phần trong ngoặc thay bằng việc thật:
“Thiết kế lược đồ cơ sở dữ liệu [số] bảng cho phần thu chi, thêm chỉ mục cho truy vấn theo tháng sau khi thấy trang báo cáo tải chậm.” “Viết giao diện lập trình cho [số] chức năng, có xác thực bằng mã thông báo và kiểm tra dữ liệu đầu vào.” “Viết [số] ca kiểm thử tự động cho phần tính số dư, chạy tự động mỗi lần đưa mã lên.” “Đóng gói ứng dụng chạy trong vùng chứa, viết hướng dẫn để người khác cài trong [số] bước.” “Sửa lỗi trùng giao dịch khi người dùng bấm hai lần, bằng cách khoá nút và kiểm tra trùng phía máy chủ.” “Khi thực tập: sửa [số] lỗi được giao trong hệ thống quản lý đơn hàng, viết thêm kiểm thử cho phần xuất hoá đơn dưới hướng dẫn của trưởng nhóm.”
Để ý câu cuối: dự án ở công ty chỉ mô tả bằng chữ, không đưa mã. Mã nguồn bạn viết khi đi làm là tài sản của công ty, kể cả khi bạn viết phần lớn. Đưa mã công ty lên kho công khai không chỉ vi phạm hợp đồng mà còn khiến người tuyển lo bạn sẽ làm điều tương tự với mã của họ.
Kho mã: nên làm và nên tránh
Lỗi hay gặp ở portfolio lập trình viên mới:
| Viết thế này | Đừng viết thế kia | Vì sao |
|---|---|---|
| Trang giới thiệu đủ vấn đề, cách chạy, phần bạn làm | Kho mã chỉ có mã, không một dòng giới thiệu | Người xem không có thời gian tự đoán. |
| Lời ghi mỗi lần sửa mã ngắn, có nghĩa: “thêm kiểm tra trùng giao dịch” | “sửa”, “update”, “abc” | Lịch sử sửa mã là bằng chứng bạn làm dần. |
| Tệp mẫu cấu hình chỉ có tên biến | Khoá truy cập, mật khẩu thật nằm trong kho mã | Lộ khoá là lỗi bảo mật, người tuyển nhìn thấy là loại. |
| “Làm phần máy chủ; giao diện do bạn cùng nhóm làm” | Ghi cả dự án nhóm là của mình | Lịch sử sửa mã cho thấy ai làm gì. |
| Ba bốn dự án được ghim, chạy được | Hai mươi kho mã, nửa số bỏ dở | Kho bỏ dở kéo ấn tượng chung xuống. |
| Mô tả bằng chữ dự án ở công ty | Đưa mã nguồn của công ty cũ lên kho công khai | Vi phạm hợp đồng và mất lòng tin. |
Bằng cấp, chứng chỉ và giấy phép mã nguồn
Lập trình viên không có chứng chỉ hành nghề bắt buộc. Bằng đại học, cao đẳng ghi đúng tên ngành; người học trái ngành hoặc học ở trung tâm ghi tên khoá, thời lượng, năm hoàn thành. Chứng chỉ của các hãng công nghệ, chứng chỉ ngoại ngữ ghi đúng tên trên giấy, năm cấp, thời hạn nếu có; đừng ghi chứng chỉ đang học như đã có. Người tuyển kỹ thuật thường tin dự án hơn tin giấy, nên phần này để gọn ở cuối.
Với dự án mã nguồn mở, chú ý giấy phép mã nguồn: nếu bạn dùng lại mã của người khác, giữ nguyên thông báo bản quyền và ghi rõ phần nào lấy từ đâu. Dự án của bạn nên có tệp giấy phép rõ ràng nếu muốn người khác dùng. Đóng góp cho dự án mở chỉ ghi khi phần đóng góp đã được chấp nhận; ghi đúng mức: “sửa lỗi hiển thị trong tài liệu” khác xa “đóng góp tính năng mới”. Người tuyển có thể mở đúng lần đóng góp đó ra xem, nên mô tả càng sát thực tế càng an toàn.
Đồ án tốt nghiệp làm cùng doanh nghiệp đôi khi có ràng buộc về dữ liệu, hãy hỏi giảng viên hướng dẫn và doanh nghiệp trước khi công khai.
Kiểm kho mã trước khi dán vào CV
Trước khi dán đường dẫn trang kho mã vào CV, đi lần lượt các bước:
- Mở trang kho mã ở chế độ khách, không đăng nhập: chỉ thấy đúng các dự án bạn muốn người tuyển thấy.
- Tìm trong toàn bộ lịch sử kho mã các chữ như mật khẩu, khoá, mã bí mật; nếu từng đưa lên thì đổi khoá đó ngay và làm sạch lịch sử.
- Cài lại từng dự án trên một máy trống theo đúng hướng dẫn của bạn: chạy được mới gửi.
- Soát sự thật: mọi dòng về vai trò, số người dùng, số lỗi đã sửa đều kiểm được; dự án nhóm đã ghi phần người khác.
- Không có mã, dữ liệu, tên khách hàng của công ty cũ hay nơi thực tập.
- Trang giới thiệu viết thống nhất một ngôn ngữ; lỗi chính tả trong trang giới thiệu cũng được đọc như lỗi trong mã.
- Trên CV, đường dẫn trang kho mã ghi đúng, rút gọn, không kèm ký tự thừa.
Nếu thời gian ít, dành nó cho một dự án làm thật kỹ thay vì ba dự án làm vội. Người phỏng vấn thường hỏi sâu một dự án, và đó là lúc bạn cần hiểu mọi dòng mã mình đã viết.
Câu hỏi thường gặp
Portfolio lập trình viên mới ra trường cần mấy dự án?
Ba đến bốn dự án là đủ, trong đó ít nhất một dự án có người dùng thật và một dự án đúng mảng vị trí ứng tuyển. Mỗi dự án cần trang giới thiệu, hướng dẫn chạy và ghi rõ phần bạn làm.
Dự án làm theo bài hướng dẫn có nên đưa vào portfolio không?
Chỉ khi bạn đã mở rộng đáng kể và ghi rõ phần mở rộng. Bài hướng dẫn nguyên bản người tuyển đã gặp rất nhiều lần, không cho họ thấy bạn tự giải quyết vấn đề được.
Có được đưa mã nguồn viết ở công ty cũ lên kho công khai không?
Không, trừ khi công ty cho phép bằng văn bản. Mã viết khi đi làm thuộc về công ty. Hãy mô tả bằng chữ việc đã làm, công nghệ và kết quả trong CV hoặc trang tổng của portfolio.
Lỡ để mật khẩu, khoá truy cập trong kho mã thì xử lý thế nào?
Đổi ngay khoá hoặc mật khẩu đó vì xoá tệp không xoá được lịch sử. Sau đó làm sạch lịch sử kho mã và chuyển cấu hình sang biến môi trường, chỉ để tệp mẫu chứa tên biến.
Portfolio lập trình viên có cần trang web riêng không?
Không bắt buộc. Trang kho mã với ba bốn dự án ghim sẵn và trang giới thiệu rõ ràng là đủ cho phần lớn vị trí. Ứng tuyển vị trí giao diện thì một trang cá nhân tự làm là điểm cộng.
Dự án nhóm ở trường ghi vai trò thế nào?
Ghi số người trong nhóm, phần bạn trực tiếp viết mã và phần bạn phối hợp. Lịch sử sửa mã sẽ cho người xem thấy ai làm gì, nên mô tả khớp với lịch sử là cách an toàn nhất.