Portfolio xin thực tập ngành truyền thông chỉ cần chứng minh một điều: bạn viết được, tổ chức được, và làm đến nơi một việc nhỏ. Sáu trang gồm hai ba bài viết, một ấn phẩm hoặc bộ hình, một hoạt động câu lạc bộ có vai trò rõ, là đủ để được gọi phỏng vấn thực tập.
Người đọc là trưởng phòng truyền thông của doanh nghiệp, trưởng nhóm ở công ty quan hệ công chúng, hay biên tập viên phụ trách thực tập sinh ở toà soạn. Họ nhận nhiều hồ sơ vào mùa thực tập và đọc mỗi bộ một hai phút. Hồ sơ bị gác khi chỉ là bảng điểm và danh sách kỹ năng, khi gửi đường dẫn tới hai mươi bài đăng mạng xã hội không chọn lọc, hoặc khi một sự kiện câu lạc bộ trăm người tham gia được ghi như thể một mình bạn tổ chức.
Người nhận thực tập sinh truyền thông nhìn gì trước
Câu chữ. Đọc đoạn đầu một bài viết của bạn: có rõ ý, có đúng chính tả, có biết cắt câu thừa không. Truyền thông là nghề viết trước khi là nghề gì khác.
Làm đến nơi. Một sự kiện nhỏ có kế hoạch, có phân công, có tổng kết, cho thấy bạn hiểu một việc truyền thông bắt đầu và kết thúc ra sao.
Vai trò thật. Họ biết sinh viên làm việc theo ban, theo nhóm. Ghi đúng ban, đúng việc bạn phụ trách là điều họ muốn đọc.
Biết đối tượng. Bài viết cho sinh viên năm nhất khác bài viết cho phụ huynh. Một dòng “viết cho ai” đặt đầu bài cho người đọc thấy bạn đã nghĩ về đối tượng.
Thái độ học. Nhận xét của giảng viên, góp ý của biên tập ở báo trường mà bạn đã sửa theo, cho thấy bạn nhận góp ý được. Đó là điều nơi nhận thực tập cần nhất.
Đúng mảng nơi mình nộp. Toà soạn muốn thấy tin, phỏng vấn, phóng sự; phòng truyền thông nội bộ muốn thấy bản tin, bài giới thiệu hoạt động, sự kiện; công ty quan hệ công chúng muốn thấy thông cáo, danh sách khách mời, theo dõi bài đăng. Cùng một bộ bài, sắp lại thứ tự cho hợp nơi nộp là người đọc đã thấy bạn có tìm hiểu.
Bố cục sáu trang: mỗi trang để làm gì
Sinh viên chưa đi làm không cần bộ dày. Sáu trang khổ A4 dọc, một tệp PDF dưới 5 MB, là vừa:
| Trang | Nội dung | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1. Giới thiệu | Họ tên, năm học, ngành, mảng muốn thực tập (nội bộ, báo chí, quan hệ công chúng, sự kiện), liên hệ, ba dòng về bạn. | Không dán bảng điểm. |
| 2. Bài viết thứ nhất | Bài mạnh nhất: bài cho báo trường, bản tin khoa, bài phóng sự môn học. Kèm dòng “viết cho ai, đăng ở đâu, đã sửa theo góp ý gì”. | Đặt bài viết lên đầu vì nghề này đọc chữ trước. |
| 3. Bài viết thứ hai | Khác thể loại với bài một: thông cáo báo chí bài tập, bài mạng xã hội cho câu lạc bộ, bài phỏng vấn. | Hai thể loại cho thấy bạn đổi giọng được. |
| 4. Hoạt động, sự kiện | Một sự kiện câu lạc bộ: mục tiêu, vai trò của bạn, việc đã làm, kết quả đếm được, điều rút ra. | Ghi rõ ban và số người trong ban. |
| 5. Ấn phẩm, hình ảnh, video | Bộ hình mạng xã hội, tờ rơi, video ngắn bạn làm hoặc phụ trách nội dung. | Ghi ai thiết kế, ai viết. |
| 6. Nhận xét, kỹ năng | Nhận xét của giảng viên hoặc người phụ trách (khi được đồng ý), kỹ năng làm được, liên hệ lặp lại. | Kỹ năng ghi bằng việc, không bằng thanh phần trăm. |
Bài viết dài thì chỉ để đoạn đầu và vài đoạn tiêu biểu trong trang, ghi “bản đầy đủ gửi khi được hỏi”. Đường dẫn bài đã đăng nếu có thì ghi trong tệp, nhưng trang PDF phải tự đứng được khi người đọc không bấm vào đâu cả.
Khung mẫu điền sẵn cho trang giới thiệu và trang hoạt động
Trang giới thiệu (thay phần trong ngoặc vuông bằng thông tin thật):
- Lê Phương Linh — sinh viên năm [số], ngành [Truyền thông đa phương tiện / Báo chí / Quan hệ công chúng], [tên trường].
- Muốn thực tập: [truyền thông nội bộ / quan hệ báo chí / tổ chức sự kiện / sản xuất nội dung] trong [số] tháng, từ [tháng/năm].
- Đã làm: [cộng tác viên bản tin khoa [số] tháng], [thành viên ban truyền thông câu lạc bộ [lĩnh vực]], [bài tập môn học được chọn đăng].
- Làm được: [viết tin, bài phỏng vấn ngắn; chụp ảnh sự kiện; dựng video dọc ngắn; lên lịch đăng bài cho trang câu lạc bộ].
- Liên hệ: [email] · [số điện thoại].
Trang hoạt động, mỗi mục một dòng:
Tên hoạt động: [Ngày hội tuyển thành viên của câu lạc bộ [lĩnh vực]]. Thời gian: [tháng/năm]. Ban: [truyền thông, [số] người]. Vai trò: [phụ trách nội dung trang câu lạc bộ trong [số] tuần trước sự kiện]. Việc đã làm: [lên kế hoạch [số] bài, viết [số] bài, phối hợp ban thiết kế làm hình]. Kết quả đếm được: [số người đăng ký, số người đến — lấy từ số liệu của ban tổ chức, không ước]. Điều rút ra: [một câu thật, ví dụ “nên chốt lịch đăng sớm hơn để ban thiết kế không phải làm gấp”].
Câu mô tả việc truyền thông của sinh viên: viết sao cho thật
Sinh viên hay viết chung chung như “tham gia tổ chức sự kiện”, “có kỹ năng truyền thông”. Người đọc không biết bạn đã làm gì. Câu tốt có động từ cụ thể, số lượng, đối tượng. Câu mẫu, thay phần trong ngoặc bằng việc thật:
“Viết [số] bài cho bản tin khoa trong [số] tháng, chủ yếu tin hoạt động và phỏng vấn ngắn giảng viên.” “Lên lịch và viết [số] bài cho trang câu lạc bộ trong đợt tuyển thành viên, phối hợp với hai bạn ban thiết kế.” “Soạn thông cáo báo chí bài tập môn quan hệ công chúng cho một sự kiện giả định, được giảng viên chọn làm bài mẫu của lớp.” “Chụp ảnh và viết chú thích cho [số] buổi hoạt động tình nguyện, chọn ảnh đã xin phép người trong hình.” “Làm bảng theo dõi khách mời và nhắc lịch cho buổi giao lưu [số] khách, gọi xác nhận trước một ngày.” “Sửa bài theo góp ý của biên tập báo trường: rút từ [số] chữ xuống [số] chữ, đưa trích dẫn lên đoạn đầu.”
Con số trong câu phải đếm được và là của bạn: số bài bạn viết, số buổi bạn đi. Số người theo dõi trang câu lạc bộ, lượt tương tác là kết quả chung của cả ban; nếu ghi thì ghi đúng là của ban, lấy từ số liệu thật của trang, không làm tròn lên.
Hồ sơ thực tập: viết thế này, tránh thế kia
Lỗi gặp nhiều ở hồ sơ xin thực tập truyền thông:
| Viết thế này | Đừng viết thế kia | Vì sao |
|---|---|---|
| “Ban truyền thông 6 người; mình phụ trách nội dung trang” | “Tổ chức thành công sự kiện 500 người” | Người đọc biết sinh viên làm theo ban. |
| Hai ba bài viết chọn lọc, có đoạn trích | Đường dẫn tới cả trang cá nhân mạng xã hội | Không ai lục trang cá nhân để tìm bài hay. |
| “Viết cho sinh viên năm nhất, đăng trên bản tin khoa” | Đưa bài không nói viết cho ai | Nghề truyền thông bắt đầu từ đối tượng. |
| Kỹ năng ghi bằng việc: “dựng video dọc 30 giây” | Thanh kỹ năng “giao tiếp 90%” | Không kiểm được thì không có nghĩa. |
| Ảnh đã xin phép người trong hình | Ảnh rõ mặt bạn bè, khách mời chưa hỏi | Người làm truyền thông phải quen hỏi phép. |
| Bài tự viết, ghi rõ bài tập hay bài đã đăng | Đưa bài của bạn cùng nhóm như của mình | Đó là khai gian, và người đọc có thể đã biết bài đó. |
Bằng cấp, chứng chỉ và giấy tờ đi kèm khi xin thực tập
Sinh viên xin thực tập chưa có bằng; ghi đúng tên ngành, năm học, tên trường. Nghề truyền thông, quan hệ công chúng không có chứng chỉ hành nghề bắt buộc; riêng nghề báo có thẻ nhà báo và các điều kiện đi kèm theo quy định hiện hành, sinh viên thực tập không cần và không được ghi gì gây hiểu nhầm là đã có. Đừng ghi “phóng viên” khi bạn là cộng tác viên bản tin khoa; ghi đúng “cộng tác viên”, “thành viên ban biên tập bản tin sinh viên”.
Chứng chỉ ngoại ngữ, tin học, khoá học ngắn về viết, chụp ảnh, dựng video ghi đúng tên, năm. Nhiều nơi nhận thực tập cần giấy giới thiệu của trường; đó là giấy tờ hành chính đi kèm, không phải phần của portfolio, nên để riêng.
Nhận xét của giảng viên hoặc người phụ trách câu lạc bộ chỉ trích khi người đó đồng ý, ghi chức danh và đơn vị theo cách họ muốn. Không tự viết rồi gắn tên người khác.
Rà sáu trang trước khi gửi
Trước khi đính kèm tệp vào thư xin thực tập, đi lần lượt:
- Đọc to đoạn đầu mỗi bài viết: có lỗi chính tả, câu lủng củng không.
- Mỗi hoạt động có ban, số người, vai trò của bạn, việc cụ thể.
- Soát sự thật: mọi con số đếm được và đúng là của bạn hoặc ghi rõ là của ban; không làm tròn lên.
- Ảnh có người đã được phép; không lộ thông tin cá nhân của người tham gia sự kiện.
- Tệp sáu trang, dưới 5 MB, mở được trên điện thoại; tên tệp “Portfolio-ThucTap-LePhuongLinh.pdf”.
- Trang một ghi đúng mảng muốn thực tập, khớp với nơi bạn nộp.
- Email và số điện thoại trên trang một là cái bạn đang dùng hằng ngày.
Khi có hai mảng muốn thử, làm hai bản trang một khác nhau, đổi thứ tự trang hai và ba cho hợp nơi nộp. Phần còn lại giữ nguyên. Gửi xong thì lưu lại bản đã gửi cho từng nơi, để khi được gọi phỏng vấn bạn biết người đọc đang cầm bản nào trong tay.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên chưa đi làm thì portfolio xin thực tập truyền thông có gì?
Bài viết cho báo trường, bản tin khoa, bài tập môn học tốt, hoạt động câu lạc bộ có vai trò rõ, một bộ hình hoặc video ngắn tự làm. Sáu trang chọn lọc là đủ.
Portfolio xin thực tập nên dài mấy trang?
Khoảng sáu trang khổ A4, một tệp PDF dưới 5 MB. Bài viết dài chỉ đặt đoạn đầu và đoạn tiêu biểu, ghi rằng bản đầy đủ sẽ gửi khi được hỏi.
Hoạt động câu lạc bộ ghi vào portfolio thế nào cho đúng?
Ghi tên hoạt động, thời gian, ban bạn tham gia và số người trong ban, vai trò của bạn, việc cụ thể đã làm, kết quả đếm được từ số liệu thật và một điều rút ra.
Có nên gửi đường dẫn trang mạng xã hội cá nhân thay cho portfolio không?
Không nên. Người đọc không có thời gian tìm bài hay trong trang cá nhân. Chọn hai ba bài tốt nhất, đặt vào tệp PDF, ghi rõ viết cho ai và đăng ở đâu.
Bài tập môn học có được đưa vào portfolio không?
Được, nếu đó là bài bạn tự làm và làm tốt. Ghi rõ là bài tập môn học, nếu được giảng viên chọn làm bài mẫu thì ghi thêm. Bài nhóm thì ghi phần của bạn.
Sinh viên báo chí có được ghi là phóng viên trong portfolio không?
Không nên. Ghi đúng vai trò thật như cộng tác viên bản tin khoa hay thành viên ban biên tập báo sinh viên. Danh xưng nghề báo có điều kiện riêng theo quy định hiện hành.