Thư ứng tuyển khi công ty chưa đăng tin phải trả lời được câu: bạn làm được việc gì cụ thể cho chính công ty này, dựa trên việc bạn đã làm ở đâu đó. Không có tin tuyển nghĩa là không có mô tả công việc để bám theo; bạn phải tự chỉ ra chỗ mình khớp, ngắn và đúng người.
Người đọc thường là trưởng bộ phận hoặc chủ doanh nghiệp nhỏ, không phải bộ phận tuyển dụng, vì thư gửi khi chưa có tin hiếm khi đi qua quy trình tuyển. Họ không có nghĩa vụ trả lời, đọc khi rảnh, và bỏ qua thư khi thư dài, khi không rõ bạn muốn làm vị trí gì, hoặc khi thư rõ ràng là gửi hàng loạt. Bài này nói cách chọn người nhận, khung thư tự giới thiệu, đoạn riêng cho vài ngành hay dùng cách này (kế toán dịch vụ, thiết kế, kỹ thuật, bán hàng, giáo dục) và cách nhắc lại không gây phiền.
Ai đọc thư tự giới thiệu và họ nghĩ gì
Người có quyền quyết định, không phải hộp thư chung. Thư gửi vào hộp thư chung của công ty thường nằm cùng thư quảng cáo. Thư gửi đúng trưởng bộ phận liên quan có cơ hội được đọc trọn, vì họ là người biết nhóm đang thiếu ai.
Câu hỏi đầu tiên: người này muốn làm gì. Thư chưa có tin tuyển dễ rơi vào kiểu "em muốn được làm việc tại công ty". Người đọc cần một vị trí hoặc một mảng việc rõ, ví dụ "kế toán thuế cho khách hàng dịch vụ" hay "thiết kế bao bì".
Câu hỏi thứ hai: người này có hiểu công ty không. Một câu về điều bạn thật sự biết về công ty, như sản phẩm mới ra, loại khách hàng, công trình công khai, cho người đọc thấy thư này viết riêng cho họ.
Thời điểm. Doanh nghiệp đang mở rộng, có dự án mới, mở chi nhánh, hay mùa cao điểm của ngành là lúc thư tự giới thiệu dễ được đọc nhất. Gửi đúng lúc quan trọng gần bằng viết đúng.
Chuẩn bị trước khi viết: chọn công ty và người nhận
Thư tự giới thiệu tốt bắt đầu từ việc chọn ít mà đúng. Các bước chuẩn bị:
- Lập danh sách khoảng năm đến mười công ty bạn thật sự muốn làm, cùng ngành hoặc cùng loại khách với việc bạn đã làm.
- Với mỗi công ty, ghi một điều cụ thể bạn biết từ thông tin công khai: sản phẩm, dự án, chi nhánh mới, bài tuyển dụng cũ cho vị trí gần giống.
- Tìm người nhận: trưởng bộ phận liên quan qua trang giới thiệu của công ty, mạng nghề nghiệp, hoặc người quen giới thiệu. Nếu không tìm được tên, gửi bộ phận nhân sự và ghi rõ bộ phận bạn muốn vào.
- Chọn một mảng việc cho mỗi thư. Một thư một vị trí; không liệt kê ba bốn vị trí "đều làm được".
- Chuẩn bị một bằng chứng gửi kèm: CV, một sản phẩm mẫu, một kết quả có số thật.
Năm thư viết kỹ cho năm người đúng thường mang lại nhiều cuộc trò chuyện hơn năm mươi thư gửi chung. Thư tự giới thiệu là thư một đối một, không phải thư quảng cáo.
Thư mẫu tự giới thiệu
Thư mẫu dưới đây khoảng 170 đến 220 chữ, dùng được cho nhiều ngành. Thay phần trong ngoặc vuông; đoạn "việc làm được" thay bằng đoạn ngành ở mục sau.
Tiêu đề: [Họ tên] – [số năm] năm [mảng việc] – xin giới thiệu khi bộ phận [tên bộ phận] có nhu cầu
Chào anh/chị [tên],
Em là Nguyễn Minh An, [số năm] năm làm [mảng việc] tại [loại doanh nghiệp]. Em thấy công ty vừa [điều cụ thể: mở chi nhánh tại tỉnh/thành phố, ra dòng sản phẩm mới, nhận thêm khách hàng ngành nào], nên mạo muội gửi thư dù công ty chưa đăng tin tuyển dụng.
Đoạn việc làm được: [Việc bạn đã làm, có số thật] và [việc bạn có thể làm cho bộ phận của người nhận].
Nếu bộ phận của anh/chị có nhu cầu trong thời gian tới, em mong được trao đổi mười lăm phút. CV em gửi kèm. Em cảm ơn anh/chị đã đọc thư.
Trân trọng,
Nguyễn Minh An
[số điện thoại] · [email]
Câu "chưa đăng tin tuyển dụng" nên giữ: nó cho người đọc biết bạn hiểu mình đang gửi thư chủ động và không đòi hỏi trả lời ngay. Câu kết xin mười lăm phút, không xin một vị trí, dễ được chấp nhận hơn.
Đoạn "việc làm được" theo từng ngành
Mỗi đoạn mẫu dưới đây thay vào chỗ đoạn việc làm được. Giữ đúng việc thật của bạn, số để trống:
| Ngành | Đoạn mẫu |
|---|---|
| Kế toán dịch vụ | Em đang làm sổ sách và kê khai thuế cho [điền số] doanh nghiệp nhỏ ngành [ngành], quen làm việc với nhiều khách cùng lúc. Nếu công ty mở rộng mảng dịch vụ kế toán, em có thể nhận một nhóm khách ngay từ tháng đầu. |
| Thiết kế | Em đã thiết kế bao bì cho [điền số] sản phẩm của một cơ sở sản xuất [loại hàng], từ phác thảo tới làm việc với xưởng in. Em gửi kèm ba trang mẫu trong hồ sơ thiết kế, có ghi vai trò của em ở từng sản phẩm. |
| Kỹ thuật, bảo trì | Em làm kỹ thuật viên bảo trì máy [loại máy] [điền số] năm, phụ trách lịch bảo dưỡng định kỳ cho [điền số] máy. Thấy công ty vừa mở xưởng mới, em nghĩ phần lắp đặt và chạy thử ban đầu là chỗ em hỗ trợ được. |
| Bán hàng | Em bán [loại sản phẩm] cho khách [loại khách] tại [tỉnh/thành phố] [điền số] năm, đạt [điền số] phần trăm chỉ tiêu năm gần nhất. Nếu công ty mở thị trường khu vực này, em quen tập khách và cách họ mua hàng. |
| Giáo dục, đào tạo | Em dạy [môn/kỹ năng] cho [lứa tuổi/đối tượng] [điền số] năm, đã tự soạn chương trình [điền số] buổi. Nếu trung tâm mở thêm lớp cho nhóm tuổi này, em có thể dạy thử một buổi để anh/chị đánh giá. |
Đoạn tốt nối thẳng việc bạn đã làm với một thay đổi cụ thể của công ty. Đoạn chỉ kể về mình mà không nối vào công ty thì đổi tên công ty vẫn y nguyên, người đọc nhận ra ngay đó là thư gửi hàng loạt.
Viết thế này, đừng viết thế kia
Các lỗi hay gặp nhất ở thư tự giới thiệu:
| Đừng viết | Viết thế này | Vì sao |
|---|---|---|
| Em mong muốn được làm việc tại công ty mơ ước. | Em thấy công ty vừa [thay đổi cụ thể], phần [mảng việc] là chỗ em hỗ trợ được. | Lời khen chung không cho người đọc lý do trả lời. |
| Em làm được mọi vị trí phù hợp. | Em xin giới thiệu cho vị trí [mảng việc cụ thể]. | Không rõ vị trí thì không có ai chịu trách nhiệm trả lời. |
| Kính gửi quý công ty. | Chào anh/chị [tên], trưởng bộ phận [tên]. | Thư gửi đúng người mới được đọc. |
| Thư dài một trang kể toàn bộ quá trình làm việc. | Ba đoạn ngắn, CV gửi kèm. | Người đọc không có nghĩa vụ đọc, thư dài bị để sau. |
| Em nghe nói công ty đang thiếu người trầm trọng. | Em thấy công ty vừa mở [chi nhánh/dự án] theo thông tin công khai. | Đừng dựa vào tin đồn hay thông tin nội bộ. |
Nếu bạn biết thông tin từ người trong công ty, đừng nhắc khi chưa hỏi ý họ. Thông tin nội bộ dẫn trong thư có thể làm người đã chia sẻ gặp khó.
Khi đang đi làm mà muốn gửi thư tự giới thiệu
Phần lớn người gửi thư tự giới thiệu đang có việc và muốn đổi chỗ. Khi đó, thư phải giữ kín cho chính bạn và công bằng với nơi đang làm. Dùng email cá nhân, không dùng email công ty; gửi ngoài giờ làm việc hoặc giờ nghỉ, không gửi từ máy tính của công ty.
Trong thư, nói về việc bạn đang làm ở mức mô tả: "đang phụ trách sổ sách cho một nhóm khách hàng dịch vụ", "đang thiết kế bao bì cho một nhà sản xuất hàng tiêu dùng". Không nêu tên khách hàng, giá, chiến lược, dự án chưa công bố của nơi đang làm. Người đọc thấy bạn kể chuyện nội bộ của chỗ cũ sẽ nghĩ ngay tới chuyện bạn kể chuyện của họ sau này.
Nếu muốn người nhận giữ kín việc bạn liên hệ, thêm một câu ở cuối thư: "Em đang làm việc tại vị trí hiện tại, mong anh/chị giữ kín thông tin trao đổi này." Đây là câu bình thường trong giới tuyển dụng, người đọc có kinh nghiệm sẽ hiểu. Đừng ghi thời gian bàn giao quá ngắn để gây ấn tượng; bàn giao tử tế ở nơi cũ là điều người tuyển đánh giá cao, vì đó cũng là cách bạn sẽ rời họ.
Tự soát, gửi và nhắc lại cho đúng mực
Thư tự giới thiệu không gắn với chứng chỉ hành nghề nào riêng; nếu ngành bạn làm có chứng chỉ bắt buộc (kế toán dịch vụ, xây dựng, y tế, giáo dục), ghi đúng chứng chỉ đang có trong CV, điều kiện cụ thể theo quy định hiện hành.
Soát trước khi gửi: tên người nhận viết đúng chính tả và đúng chức danh; điều bạn nhắc về công ty lấy từ nguồn công khai; mỗi việc bạn kể có thật và kể lại được chi tiết; không nêu tên khách hàng, dự án, số liệu của nơi cũ khi chưa được phép; thư không còn tên công ty khác do chép từ thư trước. Sản phẩm mẫu đính kèm là của bạn làm, đã che thông tin khách nếu cần.
Gửi vào sáng ngày làm việc đầu tuần hoặc giữa tuần, tránh chiều thứ sáu. Nếu sau khoảng mười ngày chưa có hồi âm, gửi một thư nhắc ngắn trong cùng chuỗi: "Em xin phép nhắc lại thư giới thiệu gửi ngày [ngày]. Nếu bộ phận chưa có nhu cầu, em mong được anh/chị lưu hồ sơ cho lần sau." Sau thư nhắc này thì dừng lại, đừng gọi điện dồn dập.
Khi người nhận trả lời "chưa có nhu cầu", cảm ơn ngắn và hỏi có thể giữ liên lạc không. Nhiều cơ hội đến vài tháng sau từ chính những câu trả lời từ chối lịch sự như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Gửi thư khi công ty không tuyển có bị coi là làm phiền không?
Không, nếu thư ngắn, gửi đúng người, nói rõ việc bạn làm được và chỉ nhắc lại một lần. Thư bị coi là làm phiền khi gửi hàng loạt, dài, hoặc người gửi gọi điện dồn dập đòi trả lời.
Không tìm được tên trưởng bộ phận thì gửi cho ai?
Gửi bộ phận nhân sự và ghi rõ trong tiêu đề bộ phận bạn muốn vào, ví dụ "giới thiệu cho bộ phận kế toán". Nhờ người quen giới thiệu cũng là cách tốt nếu họ đồng ý.
Có nên gửi cùng lúc cho nhiều người trong một công ty?
Không nên. Chọn một người phù hợp nhất; nếu sau thư nhắc vẫn không có hồi âm thì mới thử người khác, và nói rõ bạn đã gửi trước đó cho ai.
Thư tự giới thiệu có cần nói mức lương mong muốn không?
Không cần. Thư chỉ mở đầu một cuộc trò chuyện; chuyện thu nhập bàn khi hai bên đã thấy có việc phù hợp và đã có buổi gặp. Nêu con số quá sớm dễ khiến người đọc gác thư lại trước khi thấy bạn làm được gì.
Sinh viên mới ra trường có nên dùng cách này không?
Có thể, nhất là với doanh nghiệp nhỏ trong ngành bạn học. Thư nên dựa vào đồ án, thực tập, sản phẩm cá nhân và nói rõ bạn sẵn sàng bắt đầu ở vị trí nào.
Khác gì giữa thư tự giới thiệu và thư xin việc theo tin tuyển?
Thư theo tin tuyển bám mô tả công việc có sẵn; thư tự giới thiệu phải tự chỉ ra chỗ bạn khớp với một thay đổi cụ thể của công ty, ngắn hơn và gửi đúng người có quyền quyết định.